Manisa’nın Demirci ilçesinde sonbaharın gelmesiyle birlikte dağlarda çitlembik mesaisi başladı. Kırsal mahallelerde yaşayan kadınlar, zorlu arazi şartlarında topladıkları çitlembikleri yıkayıp kuruttuktan sonra satarak gelir elde ediyor. Hem çerez olarak tüketilen hem de sanayide ham madde olarak kullanılan çitlembik, bölge halkı için önemli bir geçim kaynağı oluşturuyor.
Demirci’yi çevreleyen yayla ve kırsal alanlarda yetişen çitlembik, her yıl yaklaşık 450 ton toplanıyor. Hatmi çiçeği, kekik ve papatya gibi doğal ürünlerle öne çıkan bölgede, eylül ayından itibaren hasat hareketliliği yaşanıyor. Kadınların imece usulüyle topladığı ürünler, İstanbul, Ankara, Gaziantep ve Bursa’daki ilaç ve kozmetik firmalarına gönderiliyor.
ZORLU ARAZİLERDE SAATLERCE TOPLUYORLAR
Demirci ilçe merkezinin yanı sıra Rahmanlar, Kulalar, Sevinçler, Esenyurt, Mezitler, Boyacık ve Kerpiçlik başta olmak üzere yaklaşık 40 mahallede çitlembik hasadı yapılıyor. Sabahın erken saatlerinde kovalarını alarak dağlara çıkan kadınlar, dik yamaçlarda topladıkları ürünleri çuvallarla evlerine taşıyor.
Hasadın ardından çitlembikler, yapraklarından ve kırmızı tanelerinden ayrılması için su dolu kazanlarda yıkanıyor. Temizlenen ürünler daha sonra güneşe serilerek kurumaya bırakılıyor. İşlenmeye hazır hale getirilen çitlembiklerin bir bölümü çerez olarak tüketilirken, kalan kısmı yağının çıkarılması veya sanayide kullanılması amacıyla satılıyor.
Çocukluğundan bu yana çitlembik topladığını anlatan 78 yaşındaki çiftçi Zeynep Sönmez, geçmişte ailesiyle birlikte topladığı ürünlerin yağını çıkararak kendi ihtiyaçları için kullandıklarını söyledi.
Çitlembik toplama ve işleme sürecini anlatan Sönmez, “Biz çocukluğumuzdan beri annemle, yengemle dağlara giderdik. Sıyırır getirirdik. Çöplerini yıkayıp kurutur, öğüterek yağını çıkartırdık. Ekim ayı girmeden yetişmeye başlıyor. Yeşilini toplayıp eve getiriyoruz. Kazanı suyla doldurup, üstüne çıkanları alıyoruz. Altın yeşilini süzüp çuvala koyuyoruz, serip kurutup satıyoruz. Eskiden yağını çıkartıp kendimiz yiyorduk, şimdi her şey bol olduğu için kendimiz yemeyip satıyoruz” dedi.
Rahmanlar Mahallesi’nde yaşayan Havana Sönmez de çitlembik toplamanın kadınlar için önemli bir gelir kapısı olduğunu belirtti. Sonbaharda bir araya gelerek dağlardan ürün topladıklarını anlatan Sönmez, çitlembiğin kurutulduktan sonra satıldığını veya yağının çıkarıldığını ifade etti.
Çitlembiğin yörede farklı şekillerde tüketildiğini dile getiren Sönmez, “Güz geldiği zaman kadınlar toplanıp gidip topluyoruz. Süzüp, kurutup kimisi yağını yaptırıyor, kimisi satıyor. Kadınlarımız ailelerine destek oluyor. Kurutup çerez olarak da yiyoruz, yağını çıkartıp ekmek kızartarak yemeklere katıyoruz. Yakmadan yenirse şifa niyetine tüketiliyor. Astıma yararlı olduğu, mide rahatsızlıklarına iyi geldiği ve hazımsızlığı giderdiği söyleniyor” diye konuştu.
